Correspondente

Het boek bestaat uit een aaneenschakeling van brieven. Je leert een gepensioneerde advocate kennen door alles wat ze schrijft: aan haar vaste penvriendin, haar broer, haar dochter en haar zoon. En er is één brief waaraan ze blijft schrijven, zonder hem ooit te versturen. Wie schrijft, die blijft.

Op een bepaald moment schrijft een man haar een brief. Hij weet dat zij een voorkeur heeft voor brieven, maar doet daar volgens haar een aantal nogal domme aannames over. Ze dient hem uitgebreid van repliek.

Ik heb erom gelachen, maar bleef daarna vooral hangen bij wat ze schreef. De liefde voor papier en voor schrijven is door het hele boek heen voelbaar. En terwijl ik las, zwol bij mij ook weer die wens aan om ooit mooi briefpapier te maken. Een idee dat al langer ergens lag, maar ineens weer oplaaide.

De dame schrijft deze man bijna twee volle pagina’s over waarom zij brieven schrijft.

In de kern komt het hierop neer: voor een brief ga je zitten. Je pakt papier en een pen. Je denkt na over de woorden die je wilt gebruiken. Zij schrijft zelfs eerst een kladversie. Ze schrijft op drie vaste ochtenden aan haar bureau, met een mooie pen, papier en een kop koffie. De brieven die niet af zijn, schuiven door naar zaterdagochtend.

Tijd maken voor woorden

Dat beeld alleen al vind ik heerlijk. Tijd maken voor woorden. Want woorden op papier kunnen blijven. Een mail of berichtje is snel getypt, snel verstuurd, gelezen en vaak ook weer verdwenen tussen duizenden andere berichten. Maar een brief? Die kan tientallen jaren in een la liggen. Misschien zelfs honderd jaar.

En ooit vindt een achterkleindochter hem. Iemand die jou nooit heeft gekend, leest jouw handschrift, jouw woorden, jouw gedachten en ontmoet op die manier toch een klein stukje van jou. Ik vind dat een prachtige gedachte.

Ik moest meteen denken aan mijn eigen stapels notitieboekjes. In het ene boekje staan alle namen die ik ooit overwoog toen ik voor Floor een naam zocht. In een ander staan klantnotities van tien jaar geleden. Ergens een boodschappenlijstje. In weer een ander dagboeken, brieven en verhalen uit mijn puberteit. Over verliefdheid. Vriendjes. Grote gevoelens. Mijn vriendin Rineke, die gelukkig nog altijd mijn vriendin is. Nu kan ik die woorden zelf nog teruglezen en soms zelfs voorlezen. Maar misschien vindt over honderd jaar iemand ze opnieuw. En ontmoet ze mij een beetje door wat ik ooit op papier zette. Dus dacht ik: dit onderwerp verdient een blog.

Want – wie schrijft, die blijft.

Wat doet schrijven eigenlijk met ons?

Nieuwsgierig als ik ben, ben ik gaan zoeken naar wat de wetenschap hierover zegt. En wat blijkt: schrijven doet meer dan alleen iets vastleggen.

Onderzoek naar expressief schrijven laat zien dat het opschrijven van persoonlijke ervaringen kan helpen om losse gedachten en gevoelens meer samenhang te geven. Door woorden te geven aan wat je meemaakt, maak je er als het ware een verhaal van. Dat kan helpen om ervaringen beter te begrijpen en te ordenen.

Ook de vorm lijkt uit te maken.

In een grote studie onder bijna duizend volwassenen werden verschillende manieren van dankbaarheid opschrijven met elkaar vergeleken. Mensen die langere teksten en brieven schreven, rapporteerden meer positieve emoties en welbevinden dan mensen die alleen korte lijstjes maakten.

Eigenlijk vind ik dat heel logisch. Een brief vraagt meer aandacht. Je schrijft niet alleen dát je dankbaar bent, maar ook waarom. Je blijft langer bij iemand, een herinnering of een gevoel. En stiekem werd ik daar ook een beetje blij van, omdat we bij het maken van ons Inner Tide Journal instinctief juist ruimte hebben gelaten om echt te schrijven. Niet drie kleine regels waarin je snel iets moet invullen, maar ruimte voor wat er ontstaat.

Misschien zit precies daar iets in wat ik zo mooi vind aan schrijven. Een brief vraagt even om jouw volledige aandacht.

Niet één snel hartje. Niet: “Thanks!” Maar: Wat wil ik jou eigenlijk vertellen? Waarom denk ik aan je? Wat wil ik bewaren?

Waarom wie schrijft, die blijft

En dan is er nog iets anders. Niet alleen het schrijven zelf kan waardevol zijn. Ook wat achterblijft kan later betekenis krijgen.

Binnen onderzoek naar zogenoemde legacy documents wordt gekeken naar geschreven herinneringen, waarden, levenslessen en boodschappen die mensen voor anderen achterlaten.

Familieleden kunnen zulke documenten later als troostend en betekenisvol ervaren. Ze geven iets tastbaars van iemand door en kunnen een verbinding vormen tussen generaties.

Ik vind dat zo’n mooie gedachte. Een handschrift. Een doorgestreept woord.

Een datum bovenaan. Een koffievlek.

Een zin die iemand op een doodgewone dinsdag opschreef zonder enig idee dat die jaren later nog gelezen zou worden. Papier bewaart niet alleen woorden. Het bewaart soms ook iets van iemand.

Mijn liefde voor boekjes

Misschien is dat ook waarom ik zo’n enorme voorliefde heb voor notebooks. Ik wil ze vasthouden. Voelen. Doorbladeren. Ik ben heel gevoelig voor papier: hoe het aanvoelt, hoe een pen erop schrijft, hoe een boekje openvalt.

Ik gebruik ze werkelijk overal voor.

Voor to-do’s.
Notities.
Voor wat we die week gaan eten.
Als mijmerboekje.
Aan boord als logboek.
Voor ideeën.
Voor dingen die ik niet wil vergeten.

En soms blijkt juist iets wat totaal onbelangrijk leek ineens het meest waardevolle wat ertussen zit. Laatst vond ik ergens tussen mijn papieren een klein verjaardagskaartje van Floor voor Sjoerd. Uit de tijd dat ze nog maar net kon schrijven.

Een paar woorden.

Meer niet. Maar ik was ineens weer even terug in dat moment. Glimlach. Misschien weten we op het moment van schrijven helemaal niet wat later belangrijk blijkt. En misschien is dat juist het mooie. We hoeven niet alles te bewaren met het idee dat het ooit geschiedenis wordt. We mogen gewoon schrijven.

Een brief.
Een kaart.
Een dagboek.
Een boodschappenlijst.
Een paar regels aan iemand van wie we houden, wie weet vindt iemand het jaren later terug.

Of jijzelf. En ben je ineens weer even daar.

Misschien moeten we gewoon weer meer gaan schrijven

En terwijl ik deze blog schrijf, gebeurt er natuurlijk alweer iets in mijn hoofd. Want hoe leuk zou het zijn als we elkaar weer wat vaker aan het schrijven krijgen? Met mooi briefpapier van Sâlt + Flor misschien. Dat idee laat me inmiddels in ieder geval niet meer los.

En misschien zelfs een kleine schrijfclub. Af en toe een aanleiding om echt even te gaan zitten en iemand te schrijven. Aan iemand die je mist of iemand die je iets wilt vertellen. Aan jezelf. Of zomaar, zonder reden.

Maar eerst ben ik heel benieuwd naar jullie. Schrijf jij nog weleens een echte brief? Heb jij brieven of oude boekjes die je al jaren bewaart? En zou je het leuk vinden als we bij Sâlt + Flor briefpapier zouden maken?

Misschien is Wie schrijft, die blijft wel het begin van iets nieuws.

Liefs, Gerrieke

Ps. Ik ben ook wel benieuwd of je onze slow stories leuk vindt om te lezen, het is voor ons sinds de nieuwe website nieuw. Leuk om even te horen hoe jullie dit ervaren?